Forma opodatkowania decyduje o tym, ile podatku i składki zdrowotnej zapłacisz z każdej zarobionej złotówki. Nie ma jednej najlepszej opcji dla wszystkich: znaczenie mają dochody, koszty, branża i sytuacja rodzinna. Poniżej porównujemy trzy formy dostępne dla jednoosobowej działalności w 2026 roku.
Skala podatkowa (zasady ogólne)
To forma domyślna: jeśli niczego nie wybierzesz, będziesz rozliczać się właśnie według skali. Podatek płacisz od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty.
- 12% od dochodu do 120 000 zł rocznie,
- 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł,
- kwota wolna od podatku 30 000 zł (kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł rocznie).
Tylko na skali możesz rozliczyć się wspólnie z małżonkiem i skorzystać z ulgi na dzieci. Składka zdrowotna wynosi 9% dochodu (nie mniej niż kwota minimalna) i nie można jej odliczyć.
Dla kogo? Dla osób z dochodem do ok. 120 000 zł rocznie, rodziców korzystających z ulgi na dzieci oraz osób, które mogą rozliczać się z małżonkiem o niskich dochodach.
Podatek liniowy 19%
Podatek wynosi zawsze 19% dochodu, bez progów i bez kwoty wolnej. Tu także odliczasz koszty, więc liczy się to, ile faktycznie zarabiasz po wydatkach firmowych.
- składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu (nie mniej niż kwota minimalna),
- zapłaconą składkę zdrowotną można odliczyć od dochodu do rocznego limitu,
- nie ma wspólnego rozliczenia z małżonkiem ani ulgi na dzieci.
Uwaga: podatku liniowego nie wybierzesz, jeśli świadczysz usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy w zakresie tych samych czynności, które wykonywałeś na etacie w bieżącym lub poprzednim roku.
Dla kogo? Zwykle zaczyna się opłacać, gdy roczny dochód wyraźnie przekracza próg 120 000 zł i masz realne koszty prowadzenia działalności.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Na ryczałcie podatek płacisz od przychodu, bez odliczania kosztów. Stawka zależy od rodzaju działalności i wynosi od 2% do 17%, na przykład:
- 3% m.in. dla handlu i gastronomii,
- 5,5% m.in. dla działalności wytwórczej i budowlanej,
- 8,5% dla wielu usług,
- 12% m.in. dla usług informatycznych, np. programowania,
- 14% i 15% m.in. dla części usług specjalistycznych, np. lekarskich, inżynierskich czy reklamowych,
- 17% m.in. dla wybranych wolnych zawodów.
Ryczałt mogą wybrać przedsiębiorcy, których przychody w poprzednim roku nie przekroczyły 2 000 000 euro (w 2026 r. to 8 517 200 zł), a także wszyscy rozpoczynający działalność. Niektóre rodzaje działalności są z ryczałtu wyłączone.
Składka zdrowotna na ryczałcie jest stała w ciągu roku i zależy od progu rocznych przychodów: do 60 000 zł, od 60 000 do 300 000 zł oraz powyżej 300 000 zł. Połowę zapłaconych składek zdrowotnych można odliczyć od przychodu.
Dla kogo? Dla firm z niskimi kosztami, np. w usługach, IT czy doradztwie, oraz dla branż z niską stawką ryczałtu.
Porównanie w skrócie
| Skala | Liniowy | Ryczałt | |
|---|---|---|---|
| Podstawa podatku | dochód | dochód | przychód |
| Stawka | 12% / 32% | 19% | 2%–17% |
| Kwota wolna 30 000 zł | tak | nie | nie |
| Odliczanie kosztów | tak | tak | nie |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem | tak | nie | nie |
| Składka zdrowotna | 9% dochodu | 4,9% dochodu | stała, wg progu przychodów |
Do kiedy trzeba wybrać formę opodatkowania?
Zakładając firmę, formę opodatkowania wskazujesz we wniosku do CEIDG. Jeśli chcesz ją zmienić na kolejny rok, składasz oświadczenie (najprościej przez aktualizację wpisu w CEIDG) do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód w danym roku. Jeśli niczego nie zgłosisz, zostajesz przy dotychczasowej formie.
Wyboru dokonuje się na cały rok, dlatego warto przeliczyć warianty jeszcze przed jego początkiem, na podstawie przewidywanych przychodów i kosztów. Pojawiają się też zapowiedzi zmian w skali podatkowej od 2027 r., więc przed decyzją na przyszły rok sprawdzimy aktualnie obowiązujące przepisy.
Policzymy to za Ciebie. Na bezpłatnej konsultacji porównamy podatek i składki we wszystkich trzech formach na podstawie Twoich liczb i podpowiemy, który wariant będzie najkorzystniejszy. Wypełnij formularz wyceny albo umów się na spotkanie.
Stan prawny: październik 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej w indywidualnej sprawie.
